Çindən Azərbaycana çatdırılma mal alışının çox vaxt ən az planlaşdırılan, amma yekun xərcə və müddətə ən çox təsir edən hissəsidir. Eyni malı hava, dəmir yolu, avtomobil və ya dəniz yolu ilə gətirmək olar və hər yolun öz məntiqi var. Bu yazıda əsas çatdırılma üsullarını, onların hansı yüklər üçün uyğun olduğunu, konsolidasiyanın nə olduğunu və göndərişdən əvvəl hansı sənədlərə hazır olmalı olduğunuzu izah edirik. Məqsəd sizə konkret tarif deyil, düzgün sual verməyə kömək edən ümumi mənzərə təqdim etməkdir.
Çatdırılma üsulunu nə müəyyən edir
Hər göndəriş üçün “ən yaxşı” üsul yoxdur, sizin yükünüz üçün uyğun üsul var. Seçimə adətən bu amillər təsir edir:
- Həcm və çəki: yüngül və kiçik yük ilə ağır və həcmli yük fərqli hesablanır. Daşıyıcılar çox vaxt faktiki çəki ilə həcm çəkisinin böyüyünü əsas götürür.
- Malın dəyəri: yüksək dəyərli kiçik mallar üçün sürətli üsul daha məntiqli ola bilər.
- Təcililik: mal mövsümə, kampaniyaya və ya müştəri sifarişinə bağlıdırsa, müddət xərcdən vacib ola bilər.
- Məhsulun növü: batareyalar, mayelər, maqnitlər, aerozollar və bəzi kimyəvi maddələr üçün daşıma məhdudiyyətləri ola bilər.
- Göndərişin tezliyi: müntəzəm göndərişlər üçün sabit marşrut və daşıyıcı seçmək asanlaşır.
- Büdcə: yalnız daşıma qiymətini yox, yükləmə, anbar, sənədləşmə və son nöqtəyə çatdırılmanı da hesablayın.
Praktikada bu amillər bir-biri ilə rəqabət aparır. Sürətli çatdırılma adətən daha baha olur, qənaətli üsul isə daha çox vaxt tələb edir. Ona görə əvvəlcə sizin üçün hansının daha vacib olduğunu müəyyən edin: malın konkret tarixdə gəlməsi, yoxsa vahid məhsula düşən çatdırılma xərcinin minimum olması.
Dörd əsas çatdırılma üsulu
Hava yolu
Hava yolu adətən ən sürətli, amma vahid çəki üzrə ən baha üsuldur. Nümunələr, kiçik partiyalar, təcili mallar və yüksək dəyərli yüngül məhsullar üçün yaxşı uyğun gəlir. Kiçik göndərişlər çox vaxt ekspres kuryer xidmətləri ilə də göndərilir. Hava yolunda təhlükəli yük sayılan mallar üçün məhdudiyyətlər daha sərt ola bilər.
Dəmir yolu
Çindən Azərbaycana dəmir yolu marşrutları Mərkəzi Asiya və Xəzər dənizi istiqamətindən keçir. Dəmir yolu çox vaxt sürət və xərc baxımından hava ilə dəniz arasında aralıq variant kimi nəzərdən keçirilir. Orta və böyük həcmli yüklər üçün, xüsusən tam konteyner və ya müntəzəm göndərişlərdə məntiqli ola bilər. Marşrut bir neçə ölkədən və yükləmə nöqtəsindən keçdiyi üçün daşıyıcının təcrübəsi və koordinasiyası xüsusilə vacibdir.
Avtomobil yolu
Avtomobil daşınması bir neçə ölkədən keçən quru marşrutlarla həyata keçirilir. O, çevikliyi ilə seçilir: yük birbaşa anbardan götürülə və təyinat nöqtəsinə yaxın yerə çatdırıla bilər. Tam maşın və ya qarışıq (yığma) yük şəklində göndərmək mümkündür. Sərhəd keçidləri və yol şəraiti müddətə təsir edə bilər.
Dəniz yolu
Böyük və ağır yüklər üçün dəniz yolu adətən vahid həcm üzrə ən qənaətli üsuldur, amma ən uzun müddət tələb edən üsullardan biridir. Azərbaycanın açıq okeana çıxışı olmadığı üçün dəniz yükü adətən regiondakı limanlara, məsələn Gürcüstanın Qara dəniz limanlarına gəlir və oradan quru yolla davam edir. Ona görə dəniz yolu burada çox vaxt kombinə edilmiş marşrutun bir hissəsidir.
Üsulların müqayisəsi
| Üsul | Adətən nə üçün uyğundur | Nəyə diqqət etməli |
|---|---|---|
| Hava yolu | Nümunələr, kiçik, təcili, yüksək dəyərli mallar | Vahid çəki üzrə yüksək xərc, təhlükəli yük məhdudiyyətləri |
| Dəmir yolu | Orta və böyük həcm, müntəzəm göndəriş | Bir neçə tranzit nöqtəsi, koordinasiya |
| Avtomobil yolu | Çevik çatdırılma, tam və ya yığma yük | Sərhəd keçidləri, yol şəraiti |
| Dəniz yolu | Böyük və ağır yüklər | Uzun müddət, liman və quru yolu ilə kombinasiya |
Bunlar ümumi meyillərdir. Konkret müddət və xərc marşrutdan, mövsümdən, daşıyıcıdan və yükün özündən asılıdır, ona görə hər göndəriş üçün ayrıca təklif almaq lazımdır.
Konsolidasiya: bir neçə təchizatçıdan bir göndəriş
Kiçik və orta bizneslər çox vaxt malı bir neçə təchizatçıdan alır. Hər təchizatçının malını ayrıca göndərmək adətən baha və idarə etmək çətin olur. Konsolidasiya bu malların Çindəki bir anbarda toplanması, sayılması, lazım olduqda yoxlanması, yenidən qablaşdırılması və bir göndərişdə birləşdirilməsi deməkdir.
Konsolidasiyada diqqət edilməli məqamlar:
- hər təchizatçının hazırlıq tarixi fərqlidir, ən gec hazır olan mal bütün göndərişi gecikdirə bilər;
- hər partiyanın anbara qəbulu zamanı sayılması və vəziyyətinin qeydə alınması;
- kartonların vahid qaydada markalanması;
- bütün mallar üçün ümumi qablaşdırma siyahısı və sənədlərin hazırlanması.
Çindən Bakıya karqo: nəyi bilmək faydalıdır
Bazarda “çindən Bakıya karqo” adı ilə çoxlu xidmət təklif olunur. Bunların əksəriyyəti daşıma xidmətidir: onlar malı Çindəki anbarda qəbul edib Azərbaycana çatdırır. Bu, faydalı xidmətdir, amma onun hüdudlarını bilmək lazımdır. Karqo şirkəti adətən təchizatçı tapmır, onu yoxlamır, qiymət danışığı aparmır və malın sifarişinizə uyğun olub-olmadığını yoxlamır.
Karqo təklifini müqayisə edəndə soruşun:
- qiymət necə hesablanır: çəki, həcm, yoxsa hər ikisi;
- qiymətə nə daxildir: anbar, qablaşdırma, sığorta, sənədləşmə, gömrük rəsmiləşdirilməsi, son ünvana çatdırılma;
- malın itməsi və ya zədələnməsi halında məsuliyyət necə müəyyən olunur;
- hansı sənədlər təqdim olunacaq.
Qablaşdırma və sığorta
Hansı üsulu seçsəniz də, yük yolda bir neçə dəfə yüklənib boşaldıla bilər. Möhkəm xarici karton, düzgün doldurma materialı, ağır yüklər üçün palet və aydın karton markaları zədələnmə riskini azaldır. Kövrək mallar üçün qablaşdırma tələblərini təchizatçı ilə əvvəlcədən razılaşdırın. Yük sığortası barədə də ayrıca düşünün: daşıyıcının standart məsuliyyəti çox vaxt malın tam dəyərini əhatə etmir. Sığortanın nəyi və hansı şərtlərlə əhatə etdiyini yazılı dəqiqləşdirin.
Sənədlər və gömrük hazırlığı
Hansı üsulu seçsəniz də, göndəriş sənədlərlə müşayiət olunur. Adətən kommersiya fakturası, qablaşdırma siyahısı (packing list) və daşınma sənədi tələb olunur: hava yolu üçün aviaqaimə, dəniz yolu üçün konosament, avtomobil və dəmir yolu üçün müvafiq yük qaiməsi. Məhsuldan asılı olaraq mənşə sertifikatı, uyğunluq sertifikatı və ya icazələr də lazım ola bilər. Məhsulun düzgün HS kodu ilə təsnifatı da əvvəlcədən aydınlaşdırılmalıdır.
Gömrük tələbləri ölkədən ölkəyə fərqlənir. Detallar üçün Çindəki komandamızla əlaqə saxlayın.
Bu mövzunu Çindən gələn mallarda gömrük yazımızda ətraflı izah etmişik. Xərclərin və risklərin satıcı ilə alıcı arasında necə bölündüyünü isə Incoterms: EXW, FOB, CIF və DDP yazısı göstərir.
TOPDANBAZ karqo şirkəti deyil. Biz sourcing tərəfdaşı kimi logistikanın koordinasiyasında kömək edirik: malın Çində toplanması, göndərişdən əvvəl keyfiyyət yoxlaması, sənədlərin hazırlanması və uyğun daşıyıcı ilə əlaqə. Prosesi necə işləyirik səhifəsində görə bilərsiniz.
Tez-tez verilən suallar
Çindən Azərbaycana ən ucuz çatdırılma hansıdır?
Bu, yükün həcmindən, çəkisindən və marşrutdan asılıdır. Böyük həcmlərdə dəniz və ya dəmir yolu adətən daha qənaətli olur, kiçik yüklərdə isə fərq az ola bilər. Konkret təklif almaq lazımdır.
Çatdırılma neçə gün çəkir?
Müddət üsuldan, marşrutdan, mövsümdən və sərhəd prosedurlarından asılıdır. Daşıyıcıdan konkret göndəriş üçün təxmini müddət istəyin və onu ehtiyatla planlaşdırın.
Nümunələri necə göndərmək daha rahatdır?
Kiçik nümunələr adətən ekspres kuryer və ya hava yolu ilə göndərilir, çünki həcm azdır və vaxt vacibdir.
Bir neçə təchizatçının malını birlikdə göndərmək olarmı?
Bəli, bu konsolidasiya adlanır. Mal Çindəki anbarda toplanır və bir göndərişdə birləşdirilir.
Malınız üçün uyğun çatdırılma yolunu müəyyən etmək istəyirsinizsə, məhsul, miqdar və təyinat yeri ilə məhsul sorğusu göndərin, komandamız sizinlə variantları müzakirə edəcək.
